Verzuimpercentage berekenen en vergelijken met je branche

Het verzuimpercentage is een breuk, geen moreel oordeel. De gebruikelijke vorm is het aantal verzuimde werkdagen gedeeld door het aantal beschikbare werkdagen, maal honderd. Klinkt eenvoudig, tot u moet kiezen wat een werkdag is, wie meetelt en of een dag gedeeltelijk werken als halve verzuimdag gaat. Dit artikel legt de keuzes vast die uw cijfer vergelijkbaar maken met vorig jaar en met de CBS-benchmark. Een branchecijfer voor ‘metaal in Oost-Brabant’ heeft u hier niet van ons tegoed. Dat zouden we moeten verzinnen, en dat doen we niet.

De formule, met een voorbeeld

Een bedrijf heeft gemiddeld 80 medewerkers die elk 220 werkdagen per jaar zouden kunnen werken als niemand ziek was. Beschikbare dagen: 80 × 220 = 17.600. Er zijn 827 verzuimdagen geregistreerd. Percentage: 827 / 17.600 × 100 = 4,7 procent. Dat is toevallig de CBS-benchmark van 2025 voor bedrijven met 10 tot 100 werknemers.

Wisselt de bezetting, gebruik dan het gemiddelde aantal medewerkers of, beter, de som van de individuele beschikbare dagen. Iemand die op 1 juli in dienst komt, telt geen 220 dagen. Iemand in een 24-uurscontract telt niet als een fulltimer, tenzij u alles in uren doet. Uren zijn zuiverder in een bedrijf met veel deeltijd. Dagen zijn zuiverder als bijna iedereen fulltime in ploegen werkt. Kies één eenheid en schrijf hem op.

Wat u wel en niet meetelt

Tel ziekteverzuim. Tel niet het zwangerschaps- en bevallingsverlof als ziekte. Wees voorzichtig met zorgverlof en calamiteitenverlof. Die horen in een andere kolom, anders stijgt uw ‘ziekte’ terwijl het verlof is dat u zelf heeft toegekend. Deeltijd werken tijdens re-integratie: spreek af dat de niet-gewerkte uren verzuim blijven tot iemand volledig hervat, of kies een andere consistente regel. Wisselen van regel halverwege het jaar maakt de daling of stijging onleesbaar.

Uitzendkrachten staan meestal niet in uw percentage, omdat ze niet op uw loonlijst staan. Zet ze niet stiekem erbij om een verhaal te onderbouwen, en haal ze er niet uit om mooier te ogen. Noem de populatie in de voetnoot van het kwartaaloverzicht.

Vergelijken zonder uzelf voor de gek te houden

CBS StatLine tabel 80072ned geeft voor 2025 een landelijk cijfer van 5,4 procent, 4,7 procent bij 10 tot 100 werknemers en 6,0 procent bij 100 of meer. Dat is de benchmark die onze vergelijkingstool gebruikt. Hij is niet uw branche. Een zorginstelling zit structureel anders dan een softwarebedrijf. Gebruik het CBS-cijfer als context naar grootte, en gebruik uw eigen reeks van drie jaar als de echte vergelijking. Daalt u van 6,2 naar 5,8, dan is dat een beweging. Zit u op 4,7 en de benchmark ook, dan zegt dat alleen dat u gemiddeld bent voor die grootteklasse, niet dat de dossiers op orde zijn.

Frequentie en duur horen erbij. Hetzelfde percentage kan tien korte meldingen of twee mensen van een half jaar zijn. Het tweede geval is een re-integratiedossier. Het eerste is een planningsprobleem. Het Trendrapport 2026 noemt een gemiddelde duur van 17,3 werkdagen. Liggen uw meldingen daar ver onder, dan is frequentie uw thema. Liggen ze er ver boven, dan zijn het lange dossiers. De aanpak verschilt. Lees daarvoor frequent verzuim of de stukken over het plan van aanpak.

Van percentage naar euro

Een percentage wordt pas een besluit als u het maal de kosten zet. TNO raamde ongeveer €410 per verzuimdag bij een jaarloon van €36.500. Onze calculator indexeert het loongerelateerde deel. 4,7 procent bij 80 mensen en dat loon is een orde van een paar ton per jaar, zoals uitgewerkt in het rekenvoorbeeld. Zet er geen besparingsbelofte naast. Een daling van een half procentpunt is een scenario dat u zelf kiest.

Rapportage die een directie wel leest

Eén pagina per kwartaal. Het percentage, de benchmark naar grootte, het aantal mensen langer dan zes weken, het aantal nieuwe meldingen, en drie zinnen over wat er speelt zonder namen en zonder diagnoses. ‘Lijn twee heeft vier korte meldingen na een roosterwijziging. Twee dossiers naderen het einde van het eerste jaar, plannen zijn bijgewerkt.’ Dat is een rapportage. Een export van veertig kolommen is een archief.

Pakket Premium bevat zo’n kwartaalrapportage. U kunt hem ook zelf maken met deze definitie. Het gevaar is niet de wiskunde. Het gevaar is elk kwartaal een iets andere noemer, zodat de grafiek een verhaal vertelt dat de werkvloer niet herkent.

Controleer de bron

Voordat u een CBS-cijfer in een ondernemingsraadstuk zet, opent u de tabel en kijkt u naar het jaar en de grootteklasse. Cijfers worden herzien. Wij baseren de site op de 2025-standen zoals die in ons voorstel van oktober 2026 zijn gebruikt, met een verwijzing naar StatLine zodat u ze kunt narekenen. Een verschil van een tiende tussen twee publicaties is geen reden voor een nieuw beleid. Een verschil van twee procentpunten tussen uw hal en het kantoor wel.

Bereken het percentage één keer goed, schrijf de definitie op, en houd hem een jaar vast. Daarna mag u de definitie verbeteren, met een bruggetje zodat oud en nieuw niet stiekem worden vergeleken. Dat is saai werk. Het is ook het enige verzuimcijfer dat u met droge ogen aan de directie kunt uitleggen.

Laat het cijfer niet het enige stuur worden. Een daling die ontstaat doordat twee lange dossiers na 104 weken uit de telling vallen, is geen betere begeleiding. Een stijging na een griepgolf in een ploeg van twaalf mensen is geen falen van HR. Zet daarom altijd de noemer, het aantal lange dossiers en een zin context naast het percentage. De tool die u naast CBS legt doet alleen de grootteklasse. Uw toelichting doet de rest. Zonder die toelichting gaat een ondernemingsraad of een directeur sturen op een breuk die hij niet begrijpt, en dat levert de verkeerde gesprekken op de werkvloer op.